Cách chế biến độc đáo những món ăn dân dã của người Ba Na, Kon Tum

(Cinet – DTV) – Những món ăn thường nhật của người Ba Na ở Kon Tum không cầu kỳ, sang trọng nhưng cũng để lại trong lòng du khách nhiều ấn tượng đặc biệt.

Trong thực đơn ẩm thực của người Ba Na ở Kon Tum, có thể chia làm 2 trường phái, thực vật và động vật. Động vật mà người Ba Na thường dùng chẳng khác gì người anh em ở đồng bằng như gà, heo, dê, trâu, bò, chó…, nhưng được chế biến khác lạ. Đơn cử, khi làm thịt gà, người Ba Na không có kiểu cắt cổ, trụng nước sôi để nhổ lông rồi moi ruột đem đi rửa nước, mà đập chết, thui lông.

Cách làm thịt gà như thế này theo các già làng giúp thịt được ngọt, không bị mất chất. Thường thì người Ba Na sẽ dùng bộ lòng luộc với lá é, còn thịt được chế biến thành món ir cơn (luộc với lá rừng có tinh dầu, có vị thuốc) chấm với muối é giã ớt hiểm hay làm món ir cơcoh, tức thịt luộc xé trộn với đọt rau dền, rau má, rau khoai và không thể thiếu đọt măng le…

Cũng giống như làm gà, người Ba Na làm thịt heo không có kiểu thọc huyết mà đập chết rồi đem thui, dùng dao là cật tre mỏng như lưỡi dao cạo sạch, tiếp đó mang con vật ra sông suối rửa sạch trước khi mổ bụng. Tiếp đến là công đoạn xả thịt, bộ lòng gồm gan, tim, cật, lá lách và ruột rửa xong sẽ được bỏ chung vào nồi nấu món klơm klak – được gọi là món gan ruột.

Thịt được chế biến trộn với lá me đâm nát cùng muối gọi là món năm jăm hay món adrih (trộn với bắp và hành ngò cùng ớt)… Riêng phần sườn được bóp với muối ớt, hành, gừng, riềng, lá é đem hơ lửa (để cạnh lửa chứ không nướng trực tiếp)…

Những món ăn được chế biến từ thịt heo kể trên tuyệt hảo vô ngần. Ngon không chỉ vì được chế biến với phong cách lạ, gia vị lạ mà còn vì thịt heo bản xứ dai, ngọt đậm đà bởi heo được nuôi thả rông, theo kiểu tự sinh tự diệt, tự tìm thức ăn với lá, rễ cây có vị thuốc.

Với các loài như dê, trâu, bò… người Ba Na cũng chế biến theo cách tương tự. Nhưng với loài chó, chuyện lại khác. Người Ba Na không có khai niệm dùng “mộc tồn” ăn kèm mắm tôm, lá mơ, củ riềng và sả… như người miền xuôi. Già Y Dok, ở gần cầu treo Kon-Rơ-wa tiết lộ rằng theo tín ngưỡng của tộc người, vì chó là con vật ô uế nên không được nấu thịt trong nồi và trong khuôn viên làng vì sợ thần lúa bỏ chạy. Nhà nào muốn ăn thịt chó, phải đem ra ngoài rừng làm thịt, nấu thịt trong ống lồ ô. Ăn xong mới được về làng.Ngoài những con vật kể trên, trong thực đơn thường ngày của người Ba Na còn có các loài quen thuộc như chim, cá, lươn, ốc…, có cả các loài mà các bà các chị nghe tên là khiếp đảm như rắn, trăn, chuột, dơi, cóc, dế, mối…

Với dơi và chuột, cư dân miền sơn cước xa xôi cách trở nhất Tây nguyên làm thịt bằng cách thui lông, bằm cả thịt với bộ lòng rồi đem nấu cháo. Với nhái, các bà, các chị bỏ cả bầy vào nồi nấu với muối cùng vài loại củ hay phơi khô rồi giã nhuyễn nấu với cà đắng nêm muối cùng lá é. Cóc sau khi lột da, bỏ ruột gan sẽ được nướng rồi xé trộn với đọt măng le hay gói lá dầu (một loại lá rừng có vị ngọt) nướng rất tuyệt hảo.

Đến Kon Tum, có thưởng thức những món ngon của người Ba Na bên bếp lửa đỏ rực, bên những ché rượu cần thơm lựng với những người già và nghe các cụ kể về nguồn gốc của từng món ăn, khi đó ta mới cảm thụ hết tinh hoa ẩm thực cũng như tính cách của tộc người anh em này. Những món ăn của người Ba Na đậm đà, đẫm hương vị núi rừng, đong đầy tình cảm, sự phóng khoáng và chiều sâu tâm hồn, thực sự là tinh túy của đại ngàn.

TH

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *